SOYA FASÜLYESİ EKİMİ YAYGINLAŞTIRILMALI!

SOYA FASÜLYESİ EKİMİ YAYGINLAŞTIRILMALI!

Eşref ŞEKERLİ

www.esrefsekerli.com

Özellikle süt hayvancılığında yem rasyonu çözümlemede hammadde oldukça önemlidir ve bu konuda çoğunlukla dışa bağımlıyız. Dışa bağımlı olduğumuz en önemli yem hammaddelerinden biri de soya fasülyesidir.  Stratejik bir bitki olan soya fasülyesi gıda dan, yem sanayiine, enerjiden, boya sanayiine kadar neredeyse her alanda kullanılmaktadır. Dünya soya üretiminin %80’e yakını A.B.D., Brezilya ve Arjantin tarafından üretilmektedir. Tohumlarında %18-24 oranında yağ, %35- 45 oranında protein içeren ve toprağa organik madde ve azot sağlayan bir bitki olan soya fasulyesi ülkemizde hem ana ürün hem de ikinci ürün olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda silajlık soya çeşitlerinin de ekimi yapılmaya başlanmıştır.

www.esrefsekerli.com

Soya fasülyesi Özellikle Çukurova’da gayet güzel yetişen bir bitki. Türkiye’de üretimin %80’den fazlası sadece Adana (%60,58) ve Mersin’de (%21,43) yaklaşık %10’u kadarı da Samsun ilinde üretilmektedir.  Ülkemizde soya verimi ise 450 kg/da civarında olup dünya ortalamasının bir hayli üstündedir. Ancak ekilen alan hala oldukça yetersiz olup (ekilen toplam alanın %0,04’ü), her yıl endüstri ve hayvancılıkta kullanmak üzere 2 milyon tondan fazla soya tohumu ithal etmekteyiz. Ürettiğimizin 20 katından fazlasını ithal etmekteyiz (TÜİK, 2018).

www.esrefsekerli.com

Özellikle Akdeniz bölgesinde geçtiğimiz yıllarda pamuk ekim alanları çok fazlaydı ancak çiftçimiz para kazanamayınca yönünü alternatiflere çevirdi.

Soya ekimi yeniden yaygınlaştı. Lakin şöyle bir sorun var: 1980’den 2005’e kadar Çukobirlik bu ürünü satın alırdı insanlar ekerdi. Şimdi kimin alacağı ve kaç paradan alacağı belli değil bu yüzden çiftçimiz çaresizlikten değişik ürünlere yöneliyor.

www.esrefsekerli.com

Bugün için soya üretimimizin %85-90’ını karşılayan Çukurova Bölgesinde soyanın rakibi olan mısır ve buğdaya göre fiyat dengesini yansıtan parite değerlerinin en az 2,2-2,3 kat olmasının düzenli olarak sürdürülememesi çiftçilerin soyaya ilgi göstermesini engellemektedir.

Toprak Mahsulleri Ofisi yeri geldiğinde incir ya da fındık alabiliyorsa SOYA da alabilir. Madem soya bu kadar önemli üzerine düşmemiz lazım.

www.esrefsekerli.com

Soya, pamuk, mısır ya da başka ürünler çiftçiye istikrarlı bir şekilde para kazandırmaya devam etmeli ki çiftçimiz bu konuda profesyonelleşmeli sürekli olarak değişiklik gösteren fiyatlar ve politikalar sebebiyle bir türlü bir alanda profesyonel olamıyoruz.

Bu ürünler için kullandığımız makine ekipmanlar birbirleriyle aynı değil dolayısıyla çiftçimiz her yıl başka bir ekipmana para vermek zorunda kalıyor.

www.esrefsekerli.com

Şunu da unutmamak lazım: Elimizdeki araziler kısıtlı ve sınırlı, soya ekersek pamuk ithal ederiz, pamuk ekersek soya ithal ederiz. Mısır’a ağırlık verirsek soya ithal etmek zorunda kalıyoruz. Soyaya  ağırlık verirsek mısır ithal etmek zorunda kalırız. Kısacası en stratejik ve en önemli olandan daha önemsiz olana doğru seçim ve tercih yapmak zorundayız.

www.esrefsekerli.com

Ülkemiz Toprakları organik madde bakımından fakirdir. Bir ürün elde edebilmek için ciddi anlamda kimyasal gübre kullanmamız gerekiyor. Soya gibi ürünler toprakta ıslah edici iyileştirici özelliklere sahiptir. Topraklardaki organik madde seviyesini artırmakla birlikte toprağa bağladığı organik azot sayesinde bir sonraki tahıla ciddi anlamda faydası olacak bir üründür. Protein kaynakları içerisinde soya alternatifi çok az olan bir üründür.

www.esrefsekerli.com

Bu sebeple Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş, Şanlı Urfa, Diyarbakır gibi bölgelerde ikinci ürün olarak soya ekilmesini stratejik ve önemli buluyorum.

Destekleme politikaları bu yönde teşvik edilir ise soya konusundaki dışa bağımlılık azalabilir.